Over Yana (1) - Dit klopt hier niet

Laat me starten door te zeggen dat dit geen klassiek over-mij-verhaal is. Als je op zoek bent naar een netjes afgelikte uitleg over wie ik ben of wat ik doe, dan ga je hier misschien niet veel aan hebben. Verwacht dus geen opsomming van fases en successen. Want wat mij interesseert, is tonen waar het wringt. Waar volgen vanzelfsprekend wordt genoemd, maar eigenlijk vooral gemak is.

Dit stuk maakt deel uit van een korte driedelige reeks waarin ik jou meeneem in hoe ik denk, in hoe ik vragen stel, in hoe ik keuzes maak, ook wanneer dat niet de gemakkelijkste weg is. Want daar zit meestal meer waarheid dan in een netjes afgerond verhaal. En dat is waar ik van hou. Nuchter en no-bullshit.

Deze eerste blogpost gaat over dat gevoel van 'dit klopt hier niet' en waarom volgen voor mij nooit vanzelfsprekend was. Maar ook over vragen stellen wanneer dat niet gewenst is. Over botsen met systemen die liever hebben dat je meedraait dan dat je nadenkt. Over frictie. Pas veel later kreeg dat een naam. Vrijheid.

Niet zo braaf als ik eruitzie

Ik hoor vaak dat ik er lief uitzie. En dat ben ik in veel opzichten ook: vriendelijk, empathisch, toegankelijk. Maar wie denkt dat dat betekent dat ik alles zomaar laat passeren, vergist zich.

In mijn werk ben ik meer dan eens pitbull of bulldozer genoemd. Dat zijn geen woorden die ik mezelf zou geven, maar ze zeggen natuurlijk wel iets. Zodra ik voel dat er iets niet klopt, ga ik daar naartoe en blijf ik zoeken tot ik begrijp waar het vandaan komt. Ik stel vragen. Ik blijf terugkomen. Rustig. Gefocust. Recht op mijn doel. Ik bijt mij vast in de materie en waar anderen loslaten, blijf ik gaan. Zoals een pitbull of een bulldozer dus.

Voor mij voelt dat logisch. Je kan vriendelijk zijn en toch duidelijk. Je kan meedenken en tegelijk je eigen lijn houden. Dat is geen truc. Dat is gewoon hoe ik functioneer.

Die combinatie van zachtheid en vastberadenheid verrast mensen soms. Maar voor mij is het gewoon hoe ik functioneer. Waarom zou je niet vriendelijk kunnen zijn en toch heel duidelijk blijven? Of geen empathie kunnen tonen zonder tegelijk kritisch nadenken? Als iets niet klopt, dan hoort dat benoemd te worden. Punt.

En die drang naar helderheid heb ik altijd al gehad.

Vragen stellen leverde gedoe op

Dat gevoel van dit klopt hier niet is er eigenlijk al van zolang ik het mij kan herinneren. Bij regels die niet logisch onderbouwd waren, stelde ik vragen. “Omdat het zo is” deed bij mij niets. Dat ik vervolgens werd gestraft, al evenmin. Als iets mijn aandacht moest vasthouden, dan moest het gewoonweg kloppen. En anders was je mij kwijt.

Dat zorgde regelmatig voor frictie en onbegrip. En ja, zoals ik al liet uitschijnen, werd ik dan ook vaak gestraft. Straf schrijven. In de hoek staan. Op de gang wachten. Op school. Thuis. Bij mijn grootouders. Voor mij was het normaal. Leren zelf ging vlot, dat was het probleem niet. Het probleem was dat ik bleef doorvragen. En dat maakte het voor anderen vaak lastig. Die mij vervolgens bestempelden als lastig en rebels.

Pas veel later begon ik te snappen hoe weinig ruimte er soms is voor vragen. Zeker in systemen die draaien op volgen en uitvoeren. Vragen leggen dingen bloot. En daar wordt het snel ongemakkelijk omdat men voelt dat het wringt maar men de dingen nu eenmaal anders heeft aangeleerd gekregen. Dan komt er weerstand. Of straf. Of stilte.

Nu begrijp ik hoe waardevol die nieuwsgierigheid eigenlijk was. Ze werd de basis van mijn manier van denken. En van mijn zoektocht naar echte vrijheid.

Yana, je bent eigengereid

Die kritische, nieuwsgierige houding kreeg eindelijk een naam tijdens mijn studies in Tilburg toen ik op een dag door mijn docenten "eigengereid" werd genoemd. Ik wist niet goed wat ik ermee moest. Het klonk niet warm, maar ook niet afkeurend. Meer als een soort vaststelling.

Pas toen mijn docenten het toelichtten, viel alles op zijn plaats. Ze bedoelden iemand die weet waar ze naartoe wil maar wel bereid is om te luisteren en verschillende invalshoeken in overweging te nemen. Om vervolgens al dan niet haar koers te wijzigen nog steeds gefocust op haar doel.

Ik zag het niet alleen als een enorm compliment. Dat inzicht bracht ook rust. Ik hoefde niet langer te twijfelen tussen mild zijn en trouw blijven aan mezelf. Beide mochten naast elkaar bestaan. En besefte dat ik mezelf niet hoefde bij te schaven om in een plaatje te passen.

Autoriteit en frictie

Mijn behoefte aan helderheid zorgde er dus voor dat ik regelmatig botste met autoriteit. Ik stelde vragen wanneer iets niet klopte. En deed mijn ding wanneer ik geen zin had in de vooropgestelde optie.

Veel systemen zijn echter gebouwd op gehoorzaamheid en draaien vlot zolang je volgt. Maar vanaf het moment dat je begint te denken, begint het te wringen. Wie vragen stelt, verstoort dat evenwicht en komt in de problemen. Dat heb ik meer dan eens moeten vaststellen. En toch bleef ik het doen. Niet om lastig of rebels te zijn. Ik functioneer gewoon slecht wanneer ik mezelf moet inhouden om het anderen gemakkelijk te maken.

Kunnen zijn wie je bent. Enkel de dingen doen waar je 100% achter staat. Vriendelijk blijven zonder jezelf te plooien. Maar ook verantwoordelijkheid nemen voor hoe je denkt en beslist. Daar zit voor mij vrijheid in. En ja, als dat soms als lastig wordt ervaren. So be it. Voor mij voelt het vooral consequent. Je neemt me zoals ik ben. Take it or leave it. It's your decision.

En dat is geen hardheid.
Dat is integriteit.

Waar dit later naartoe ging

Dat gevoel is altijd gebleven. Het is alleen pas later concreet geworden. Op het moment dat ik begon te beseffen dat dit niet iets tijdelijks was. Dat het niet ging over mijn karakter, maar wel over hoe ik mijn leven moest inrichten.

Het werd mij stilaan duidelijk dat ik nooit voor een baas zou kunnen werken. Niet dat samenwerken een probleem zou vormen. Ik begreep hoe langer hoe meer dat ik niet functioneer in structuren waar je afhankelijk wordt zonder speelruimte. Het zou mij verstikken. Ik moest er dus voor zorgen dat ik in een situatie terechtkwam waarin ik niet vastzat. Waarin ik keuzes kon maken en niet moest blijven omdat vertrekken te risicovol zou zijn.

Ik wilde in een positie komen waarin ik zou kunnen zeggen aan mijn baas: "Gast, gij hebt mij meer nodig dan ik aan u, dus soigneer mij."

Dat inzicht kwam niet uit de lucht gevallen. Het groeide.

Daarover gaat het volgende stuk. Over werk. Over geld. Over vastgoed. En over hoe makkelijk je je vrijheid kan kwijtspelen zonder dat je het meteen doorhebt.

Wat je in de volgende blog kan lezen

In het volgende deel schuift dat gevoel verder op. Weg van het hoofd, richting het concrete. Werk. Geld. Afhankelijkheid. En het inzicht dat me deed begrijpen waarom zoveel mensen vastlopen zonder het te beseffen, en waarom ik besloot: dit ga ik anders aanpakken.